پيش بيني بارش فصلي با استفاده از پيوند دور

مجله علوم و فنون كشاورزي ومنابع طبيعي دانشگاه صنعتي اصفهان، جلد دهم، شماره سوم، پاييز 1385.

حوزه‌ی آبریز دریاچه‌ی ارومیه به دلیل منابع آب و محیط زیست یکی از مناطق با ارزش کشور به حساب می‌آید. در این حوزه‌ی بارندگی نقش مهمی‌‌در منابع آبهای سطحی و زیرزمینی دارد و بیشترین بارندگی به‌ترتیب مربوط به فصل بهار، زمستان و پاییز است. با توجه به اینکه این حوزه از نظر اقلیمی ‌‌نیمه خشک محسوب می‌‌شود پیش‌بینی بارندگی برای برنامه ریزی منابع آب مخصوصاً خشکسالی‌ها و جلوگیری از خسارات آن نقش مهمی‌‌دارد. بررسی‌های موجود نشان می‌دهد که پدیده‌های ارتباط از دور (Teleconnections Patterns) ‌‌بر ميزان نزولات جوي نقش تعیین کننده‌ای دارند.

در این مقاله تأثیر چند پدیده مهم اقلیمی بر بارندگی حوزه دریاچه‌ی ارومیه مورد تحقيق قرار گرفته است تا با استفاده از روابط بین آنها، بارندگی در فصول مورد نظر پیش‌بینی گردد. از میان ایستگاه‌های بارندگی در حوزه، تعداد 18 ایستگاه که آمار بارندگی آنها بیش از 35 سال بود انتخاب گردید. همچنین مقادیر شاخص ماهانه، فصلی و سالانه SPI با استفاده از آمار ماهانه بارندگی برآورد گردید. از بين شاخص‌هاي اقليمي، شش شاخص SOI، PDO، PNA، NAO، NINI3,4 و NOIكه به عنوان شاخص‌هاي تأثیر گذار در فواصل دور مطرح هستند، انتخاب شدند. با استفاده از فاز مثبت و منفی شاخص‌ها، تأثیر پدیده‌های اقلیمی بر بارندگی دقیق‌تر بررسی شد. بدین صورت که فاز مثبت و یا منفی یکی از شاخص‌ها در يك فصل خاص در نظر گرفته شد، و سپس ارتباط هم‌زمان آن و بقیه شاخص‌ها با بارش بررسی گردید. نتايج نشان داد هرگاه از تركيب هم‌زمان دو شاخص استفاده ‌شود، همبستگي بيشتري بين بارندگی و شاخص‌ها حاصل مي‌گردد. همچنين، نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که بارندگی پاییزه بیشتر تحت تأثیر SOI و بارندگی زمستانه بیشتر تحت تأثیر شاخص NAO است. بنابراین بارندگی هر دو فصل با استفاده از شاخص‌های اقلیمی ‌‌یک فصل زودتر قابل پیش‌بینی است. در خصوص فصل بهار همبستگي قابل قبولي بدست نيامد.